کرسی علمی _ ترویجی «فرم تاب‌آور شهری؛ مفهوم، ابعاد و شاخص‌های ارزیابی»

کرسی علمی _ ترویجی «فرم تاب‌آور شهری؛ مفهوم، ابعاد و شاخص‌های ارزیابی»


کرسی علمی- ترویجی «فرم تاب‌آور شهری؛ مفهوم، ابعاد و شاخص‌های ارزیابی» توسط خانم دکتر مریم روستا روز دوشنبه 3 اردیبهشت ساعت 10 تا 12، در آتلیه کارشناسی ارشد شهرسازی، در دانشکده هنر و معماری برگزار گردید.

در این جلسه، خانم دکتر شعله به عنوان ناقد و آقای دکتر آراسته به عنوان مدیر جلسه و جمعی از دانشجویان کارشناسی و کارشناسی ارشد شهرسازی، طراحی و برنامه‌ریزی شهری حضور داشتند.

در بخش ابتدایی جلسه، خانم دکتر روستا، به ارائه مطالب خود در موضوع «فرم تاب‌آور شهری» پرداختند که خلاصه آن در ادامه می‌آید.

بحران‌های طبیعی و مصنوع پیش روی شهرها، به خصوص تأثیر تغییرات اقلیمی در سال‌های اخیر و پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و کالبدی- فضایی ناشی از آن، اهمیت پرداختن به موضوع تاب‌آوری شهری را روشن می‌کند. با وجود پژوهش‌هایی که در دو دهه اخیر در حوزه تاب‌آوری شهری انجام پذیرفته، بحث «فرم شهر تاب‌آور» و به خصوص کاربست آن در ارزیابی و ارائه راهبردها در حوزه برنامه‌ریزی و طراحی شهری، نیازمند پژوهش‌های بیشتر و تبیین دقیق‌تر با رویکرد علمی است. به طور خاص در این کرسی به این دو سؤال خاص پرداخته شد که «فرم تاب‌آور شهری چه ویژگی‌هایی دارد»؟ و «چگونه می‌توان تاب‌آوری انواع الگوهای فرمی شهر را ارزیابی نمود»؟

پس از آن، در لایه نظری، ابعاد و سیر زمانی موضوع «تاب‌آوری شهری» و تغییر رویکردها به این موضوع در دو دهه اخیر تبیین گردید که این تغییر رویکردها از نگاه غالب« فیزیکی_ سازه‌ای»، «مقاوم‌سازی کالبدی»، «رویکرد کمّی» جای خود را به رویکرد «ادراکی- فضایی» و تلاش برای «افزایش انعطاف‌پذیری» با رویکرد کیفی داده است و در نهایت هدف ارتقاء تاب‌آوری در مجامع علمی سال‌های اخیر، به جای «بازگشت به وضعیت قبل از سانحه»، به «ارتقاء شهر و فضای شهری به جایگاهی بهتر از گذشته» و استفاده از تهدید و بحران به فرصتی برای ارتقاء کیفی و کمّی شهر، تبدیل شده است.

سپس، ابعاد فرم تاب‌آور شهری در چهار لایه «مقیاس‌ها»، «کیفیت‌ها»، «مؤلفه‌ها» و شاخص‌ها» تبیین گردید که فهم بر هم‌کنش این لایه‌ها بسته به نوع بحران و در بازه‌های زمانی سه‌گانه بحران حائز اهمیت است. در لایه مقیاس‌ها، ویژگی‌ها و مؤلفه‌های فرم شهری تاب‌آور، در سه مقیاس «خرد»، «میانه» و «کلان» طرح و بررسی گردید. در لایه «کیفیت‌ها»، به 9 کیفیت کلیدی فرم تاب‌آور شهری یعنی «انعطاف»، «تنوع»، «افزونگی»، «مدولاریتی»، «نهفتگی»، «چندظرفیتی»، «اتصال» و «کارآیی» اشاره و هر یک با ذکر مثال‌هایی توضیح داده شد. در لایه «شاخص‌ها»ی فرم تاب‌آور شهری، 6 دسته شاخص منتخب این کرسی؛ «تراکم»، «شکل و اندازه دانه‌بندی»، «شکل و اندازه بلوک‌ها»، «سرانه و دسترسی به فضای سبز و باز»، «اختلاط کاربری» و «شاخص‌های شبکه»، تشریح شد و تأثیر هر یک بر تاب‌آوری فرم شهر در برابر هر بحران به تفکیک تبیین گردید. نکته حائز اهمیت در نگاه علمی به تأثیر این شاخص‌ها بر تاب‌آوری شهری، فهم تأثیرهای متضاد و متفاوت هر شاخص در برابر هر بحران است که لازم است در پژوهش‌ها نحوه این اثرگذاری به تفکیک هر بحران مورد بحث و بررسی قرار گیرد.

پس از ارائه ابعاد نظری موضوع، نمونه‌ای از کاربست این چارچوب در ارزیابی الگوهای سه‌گانه فرمی در شهر شیراز تشریح گردید. در این مطالعه موردی، وضعیت الگوهای فرمی شهر شیراز در برابر سه بحران سیل‌، زلزله و گرما به عنوان بحران‌های طبیعی متداول در این شهر مورد بررسی قرار گرفته است. به منظور ارزیابی، 9 پهنه(محله) از 3 الگوی فرمی در بافت تاریخی، بافت میانی و بافت جدید شهر انتخاب گردیده و به کمک اسناد و نقشه‌های منبع باز و نقشه‌های اسناد بالادست و به کمک نرم‌افزارهای Arc Map  و افزونه UCL depthmapX، استخراج و تحلیل اولیه شاخص‌ها در پهنه‌های یادشده انجام گردیده است. جداول، تصاویر و نمودارهای مربوط به این بررسی در حین ارائه مورد تبیین قرار گرفت. پس از آن در فرآیند این پژوهش، به کمک  تکنیک وزن‌دهی شانون، وزن شاخص‌های منتخب در برابر هر بحران، محاسبه و ارائه گردید و بر اساس آن و به کمک تکنیک VIKOR، رتبه‌بندی تاب‌آوری محله‌های شهری در برابر هر بحران به تفکیک، ارائه و تبیین شد. نتایج حاصل از این پژوهش، اگرچه نشان‌دهنده عملکرد بهتر فرم بافت‌های جدید و برنامه‌ریزی شده شهری به خصوص در برابر بحرانی مانند زلزله است اما موارد استثنایی در مورد عملکرد مناسب بافت قدیم و میانی به خصوص در برابر بحران «گرمای شهری» نیز دیده می‌شود که نشان‌دهنده لزوم انجام پژوهش‌های دقیق‌تر و عمیق‌تر در این حوزه است.

پس از ارائه خانم دکتر روستا، خانم دکتر شعله به عنوان ناقد جلسه، نکاتی را در اهمیت و لزوم پرداخت به موضوع تاب‌آوری شهری به خصوص در مقیاس‌‌های خرد شهری بیان نمودند و ضمن تبیین مثالی از سانحه سیل اخیر در شهر دوبی، به عنوان یک کلانشهر جهانی، تأثیر آسیب‌پذیری بر جایگاه اقتصادی، سیاسی و اجتماعی شهرها را مورد تأکید قرار دادند.

در ادامه، دکتر آراسته نیز ضمن تبیین چالش آسیب‌پذیری در مورد بافت‌های تاریخی و هویت‌مند شهرها، بر لزوم ارائه راهبردهای علمی و پژوهشی در ارتقاء تاب‌آوری این بافت‌ها با توجه به اهمیت حفظ ارزش‌های هویتی آن‌ها تأکید داشتند

این کرسی با چند پرسش از سوی دانشجویان شرکت‌کننده و پاسخ‌هایی از طرف خانم دکتر روستا به اتمام رسید.

آدرس کوتاه :

آخرین اخبار

افتتاح فروشگاه دانشگاه شیراز «ارم گالری» باحضور معاون فرهنگی وزیر علوم
افتتاح فروشگاه دانشگاه شیراز «ارم گالری» باحضور معاون فرهنگی وزیر علوم
با حضور معاون فرهنگی وزیر علوم، فروشگاه محصولات و دست‌ساخته‌های هنری دانشجویان دانشگاه شیراز با نام ارم‌گالری (واقع در بولوار ارم، نبش کوچه ۵) افتتاح شد. به‌گزارش روابط‌عمومی دانشگاه شیراز، در سفر دکتر عبدالحسین کلانتری، معاون فرهنگی وزیر علوم،...
برگزاری مراسم «زیارت عاشورا» در دانشکده هنر و معماری
برگزاری مراسم «زیارت عاشورا» در دانشکده هنر و معماری
مراسم روح بخش و پرفیض زیارت عاشورا با حضور دانشجویان، کارکنان و اساتید دانشکده هنر و معماری در دهه اول محرم برگزار می‌شود.به گزارش روابط عمومی دانشکده هنر و معماری، نمازخانه این دانشکده در دهه اول محرم هر روز میزبان دوستداران اهل بیت (ع) است، تا با...
پیام تبریک دکتر علیرضا صادقی «ریاست دانشکده هنر و معماری دانشگاه شیراز» به جناب آقای دکتر امین حبیبی«عضو محترم هیئت علمی بخش معماری دانشکده هنر و معماری»
پیام تبریک دکتر علیرضا صادقی «ریاست دانشکده هنر و معماری دانشگاه شیراز» به جناب آقای دکتر امین حبیبی«عضو محترم هیئت علمی بخش معماری دانشکده هنر و معماری»
جناب آقای دکتر امین حبیبی عضو محترم هیأت علمی بخش معماری دانشکده هنر و معماری با استعانت از درگاه ایزد منان و با کمال مسرت ارتقای رتبه علمی از استادیاری به دانشیاری را به جنابعالی تبریک و تهنیت عرض می‌نمایم. بی شک این جایگاه والای علمی مرهون تلاش‌های...
جشن «غدیر» در دانشکده هنر و معماری
جشن «غدیر» در دانشکده هنر و معماری
همزمان با عید بزرگ غدیر خم و سالروز تعیین جانشینی حضرت علی(ع) از سوی پیامبر اکرم و دهه امامت و ولایت، با برپایی دو غرفه و پخش شیرینی و شربت و اهدای هدیه به دانشجویان، در دانشکده هنر و معماری به مناسبت این عید سعید جشن گرفته شد. در این برنامه کتاب...
آیین تقدیر از برگزیدگان جشنواره‌های ملی و بین‌المللی
آیین تقدیر از برگزیدگان جشنواره‌های ملی و بین‌المللی
روز چهارشنبه 30 خرداد 1403 طی مراسمی در تالار فجر، با حضور هیأت رییسه دانشگاه از برگزیدگان جشنواره‌های ملی و بین المللی علمی، فرهنگی و هنری دانشگاه شیراز تقدیر شد. در این مراسم، نمایندگان گروه‌های دانشجویی به بیان مسائل فرهنگی و اجتماعی دانشگاه...
کارگاه آموزشی «چاپ باتیک»
کارگاه آموزشی «چاپ باتیک»
کارگاه چاپ باتیک در تاریخ سه شنبه، 29 خرداد 1403، به همت انجمن علمی هنر با همکاری کانون نگاره دانشگاه شیراز، با تدریس سرکار خانم مریم مطیع، به مناسبت هفته صنایع دستی، در کارگاه باتیک دانشکده هنر و معماری برگزار شد. چاپ باتیک یکی از روش‌های چاپی بسیار...
کرسی علمی- ترویجی با عنوان «آشنایی با ساختمان‌های آب صفر»
کرسی علمی- ترویجی با عنوان «آشنایی با ساختمان‌های آب صفر»
ارائه دهنده: دکتر رزا وکیلی نژاد ناقد: دکتر مریم اختیاری مدیر جلسه: دکتر محمد نیک کار زمان: 27 خرداد ماه 1403 سمینار فوق با بیان اهمیت احداث ساختمان‌های آب صفر آغاز شده و با بیان مفهوم کلی Net Zero در سه حوزه انرژی، آب و زباله ادامه یافت. در ادامه پس...
دومین نشست تخصصی «شهرسازی تاکتیکال و فضاهای خاموش شهری، فرصت‌ها و چالش‌ها»
دومین نشست تخصصی «شهرسازی تاکتیکال و فضاهای خاموش شهری، فرصت‌ها و چالش‌ها»
دومین نشست تخصصی با محوریت شهرسازی تاکتیکال و فضاهای خاموش شهری توسط سازمان مردم ‌نهاد «مجمع کنشگران شهری هم‌‌ساخت» و با همکاری انجمن علمی مهندسی شهرسازی دانشگاه شیراز؛ در روز شنبه 26 خردادماه 1403 و با حضور دکتر مریم روستا عضو هیئت علمی دانشکده هنر...
کرسی علمی- ترویجی با عنوان «خوانش ویژگی های لباس مادی و پارسی بر مبنای تصاویر به جا مانده از این اقوام»
کرسی علمی- ترویجی با عنوان «خوانش ویژگی های لباس مادی و پارسی بر مبنای تصاویر به جا مانده از این اقوام»
ارائه دهنده: دکتر سید علی اکبر سیدی ناقد: دکتر ساسان سامانیان مدیر جلسه: دکتر اشکان رحمانی در تاریخ 27 خرداد 1403 طبق برنامه، کرسی علمی - ترویجی با عنوان فوق با حضور اعضای پنل و دانشجویان بخش هنر در تالار یاسمن برگزار شد. در ابتدا پس از معرفی نشست...
بازدید علمی از مجموعه‌ی تاریخی پاسارگاد
بازدید علمی از مجموعه‌ی تاریخی پاسارگاد
برنامه‌ی بازدید از مجموعه‌ی تاریخی پاسارگاد، با حضور دکتر ساناز حائری عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز و دکتر امین محمودزاده از اساتید معماری دانشگاه غیر انتفاعی آپادانا، به اتفاقِ دانشجویان رشته معماری مقطع کارشناسی و دانشجویان کارشناسی ارشد منظر...
کارگاه آموزشی «آشنایی با نرم افزار ایلاستریتر با محوریت طراحی و آنالیز خطی نقوش فرش»
کارگاه آموزشی «آشنایی با نرم افزار ایلاستریتر با محوریت طراحی و آنالیز خطی نقوش فرش»
شنبه 12 خرداد 1403، انجمن علمی فرش دانشگاه شیراز به مناسبت روز ملی فرش و در پیش رو بودن روز جهانی صنایع­ دستی با همکاری معاونت فرهنگی دانشکده هنر و معماری دانشگاه شیراز، کارگاه آموزشی «آشنایی با نرم‌­افزار ایلاستریتر را با محوریت طراحی و آنالیز خطی...
نمایشگاه انفرادی آثار مریم شهریاری
نمایشگاه انفرادی آثار مریم شهریاری
نمایشگاه انفرادی آثار مریم شهریاری، دانشجوی صنایع دستی دانشکده هنر و معماری دانشگاه شیراز، در اردیبهشت ماه 1403 به همت انجمن علمی هنر دانشگاه شیراز،به مناسبت هفته شیراز در ساختمان شماره یک دانشکده هنر و معماری برپا گردید. این آثار نمایانگر بخش‌هایی...
بازارچه «پنجره»
بازارچه «پنجره»
از 18 تا ۲۴ اردیبهشت ماه 1403، انجمن علمی هنر دانشگاه شیراز به مناسبت هفته شیراز، در راستای نمایش و فروش دست‌سازه‌های دانشجویان هنر، «بازارچه پنجره» را با شعار «هر ایده یک پنجره» در میدان پردیس ارم دانشگاه شیراز برپا کرد. هدف از برگزاری این برنامه...
پیام تسلیت روابط‌عمومی دانشگاه شیراز در پی شهادت رئیس جمهوری ایران و هیئت‌همراه
پیام تسلیت روابط‌عمومی دانشگاه شیراز در پی شهادت رئیس جمهوری ایران و هیئت‌همراه
بسم الله الرحمن الرحیم مِنَ المُؤمِنینَ رِجالٌ صَدَقوا ما عاهَدُوا اللَّهَ عَلَیهِۖ فَمِنهُم مَن قَضیٰ نَحبَهُ وَمِنهُم مَن یَنتَظِرُ وَما بَدَّلوا تَبدیلًا نام نیک‌آیین مرد تلاش و خدمت، ابراهیم رئیسی، همچون دیگر مردان خدوم و پاک‌منش ایران، این...
کارگاه آشنایی با مفاهیم بهینه‌سازی در معماری و شهرسازی
کارگاه آشنایی با مفاهیم بهینه‌سازی در معماری و شهرسازی
کارگاه آشنایی با مفاهیم بهینه‌سازی در معماری و شهرسازی، در تاریخ 29 اردیبهشت 1403 ، با حضور دانشجویان مقطع کارشناسی معماری و کارشناسی ارشد معماری_گرایشِ انرژی با سخنرانی دکتر رزا وکیلی‌نژاد و مهندس امید احمدی‌زاده، در دانشکده هنر و معماری برگزار شد....
انتشار بیست و هفتمین شماره نشریه «هفت»
انتشار بیست و هفتمین شماره نشریه «هفت»
بیست و هفتمین شماره از فصلنامه علمی دانشجویی «هفت» به صاحب امتیازی انجمن علمی شهرسازی دانشگاه شیراز منتشر شد: جستار این شماره: | روانشناسی محیطی | انسان، محیط و رفتار ▪️استاد مشاور: دکتر علیرضا صادقی ▪️مدیر مسئول: مجتبی ذوالانواری ▪️شورای سردبیری:...
کرسی علمی ترویجی با عنوان: «مبانی و مفاهیم پایداری در منظر»
کرسی علمی ترویجی با عنوان: «مبانی و مفاهیم پایداری در منظر»
ارائه دهنده: دکتر امین حبیبی ناقد: دکتر ساناز حائری مدیر جلسه: دکتر مریم اختیاری زمان: 24 اردیبهشت 1403 در ابتدای نشست جناب آقای دکتر حبیبی زمینه‌ها و دلایل شکل‌گیری مفهوم توسعه در جهان معاصر را شرح دادند. مفهوم توسعه در معماری و شهرسازی و مشکلاتی که...
نشست علمی «تاب‌‍آوری اقلیمی در شهرها؛ مبانی، رویکردها و روش‌ها»
نشست علمی «تاب‌‍آوری اقلیمی در شهرها؛ مبانی، رویکردها و روش‌ها»
نشست علمی «تاب‌‍آوری اقلیمی در شهرها؛ مبانی، رویکردها و روش‌ها» با همکاری انجمن‌های علمی شهرسازی و معماری، روز دوشنبه 24 اردیبهشت در اتاق کنفرانس دانشکده هنر و معماری دانشگاه شیراز برگزار شد. در این نشست که جمعی از دانشجویان کارشناسی ارشد و دکتری...
بازدید از مجموعه تاریخی، فرهنگی و گردشگری بازار وکیل شیراز
بازدید از مجموعه تاریخی، فرهنگی و گردشگری بازار وکیل شیراز
سه‌­شنبه 18 اردیبهشت 1403، انجمن علمی فرش دانشگاه شیراز با همکاری معاونت فرهنگی دانشکده هنر و معماری به مناسبت هفته شیراز، بازدیدی از مجموعه فرهنگی گردشگری بازار وکیل شیراز برای دانشجویان فرش دانشکده هنر و معماری ترتیب داد. هدف از این بازدید آشنایی...
دعوت از آقای آرش آستانه به اردوی تیم ملی نجات غریق
دعوت از آقای آرش آستانه به اردوی تیم ملی نجات غریق
آقای آرش آستانه دانشجوی رشته مهندسی شهرسازی دانشکده هنر و معماری پس از کسب 7 مقام در المپیاد دانشجویی و مسابقات منطقه‌ای و کشوری ، از طرف کادر فنی تیم ملی نجات غریق کشور به اردوی انتخابی ملی برای شرکت در مسابقات جهانی 2024 استرالیا دعوت شدند . کسب...